Anestezi Nedir?
Güvenli ve ağrısız bir ameliyat için operasyon geçirecek olan hastanın farklı dozlarda ve farklı türlerde ilaçlarla, tıbbi prosedürler sırasında ağrı duyma hissinin engellenmesidir. Anestezi işlemi hem ameliyatı gerçekleştirecek olan cerrahın rahat bir çalışma ortamına sahip olmasını hem de hastanın ağrı ve acı hissi yaşamamasını sağlar. Bu işlem anestezi uzmanı tarafından, ameliyat öncesinde yapılır. Anestezi uzmanlarına anestezist veya anestezi doktoru denir. Anestezistler, anesteziyi uygulayan ve ağrıyı yöneten tıp doktorlarıdır. Anestezik durumları ele alan kliniklere ise anestezi ve reanimasyon kliniği denir.
Anestezi Çeşitleri Nelerdir?
Anestezistler, ameliyat veya diğer prosedürler sırasında hastaların rahat ve ağrısız kalmasını sağlamak için çok çeşitli ilaçları çoklu kombinasyonlarda kullanırlar. Anestezistler tarafından uygulanan ilaçlar aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:
Lokal anestezikler: Bilinç kaybına neden olmadan sinir uyarılarının iletimini engelleyen anestezistlerdir.
Genel anestezikler: Hastanın tamamen bilinçsizlik haline geçmesini sağlayan anestezistlerdir.
Analjezikler: Ameliyat öncesinde, sırasında veya sonrasında hastanın ağrılarının giderilmesini sağlayan anestezistlerdir.
Sakinleştiriciler: Yüksek dozlarda hastanın uyuması, düşük dozlarda ise rahatlaması ve sakin kalması için uygulanan anestezistlerdir.
Kas Gevşeticiler: Entübasyonu veya ameliyatı kolaylaştırmak için iskelet kaslarını faal duruma getiren anestezistlerdir.
Genel, epidural ve spinal gibi belirli anestezi türlerini yalnızca sertifikalı anestezistler uygulayabilirken, bazı cerrahlar anestezi uzmanı olmadan da lokal anestezi uygulayabilirler.
Anestezi sonrası dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
1. Refakatçi ve Ulaşım
Yalnız Kalmayın: Genel anestezi veya sedasyon (sakinleştirici) aldıysanız, hastaneden çıktıktan sonraki ilk 24 saat boyunca yanınızda mutlaka refakat edecek yetişkin birinin bulunması gerekir.
Araç Kullanmayın: Anestezik maddelerin vücuttan tamamen atılması zaman alır. Refleksleriniz ve karar verme yetiniz yavaşlayacağından, ilk 24 saat kesinlikle araba veya motorlu taşıt kullanmamalısınız.
2. Beslenme ve Sıvı Tüketimi
Doktorun Talimatına Uyun: Ameliyat sonrası ilk katı veya sıvı gıdayı ne zaman alacağınız konusunda mutlaka doktorunuzun ya da hemşirenizin onayını bekleyin.
Hafif Başlayın: Beslenmeye izin verildiğinde önce su, çorba, bitki çayı gibi berrak sıvılarla başlayın. Bulantı veya kusma olmuyorsa kademeli olarak püre ve hafif katı gıdalara (haşlanmış tavuk, patates vb.) geçebilirsiniz.
Ağır Yiyeceklerden Kaçının: İlk gün yağlı, baharatlı ve sindirimi zor yiyeceklerden uzak durun; çünkü anestezi sonrası mide bulantısı riski yüksektir.
3. İlaç Kullanımı ve Alkol
Ağrı Yönetimi: Doktorunuzun reçete ettiği ağrı kesicileri ve diğer ilaçları (varsa antibiyotik vb.) saatlerine sadık kalarak kullanın. Ağrının şiddetlenmesini beklemeden ilacı almak, ağrı kontrolünü kolaylaştırır.
Alkol ve Sigara Yasağı: Anestezik maddelerin vücuttaki kalıntıları ilaçlarla ve alkolle etkileşime girebilir. Bu nedenle ilk 24-48 saat kesinlikle alkol almayın. Sigara ise doku iyileşmesini geciktirir.
4. İstirahat ve Fiziksel Aktivite
Dinlenin: İlk gün kendinizi iyi hissetseniz bile yorucu aktivitelerden, ağır kaldırmaktan ve ani hareketlerden kaçının.
Hafif Yürüyüşler: Doktorunuz aksini belirtmediyse, ev içinde yapacağınız hafif tempolu kısa yürüyüşler kan dolaşımınızı hızlandırır ve anestezi sonrası oluşabilecek gaz sancılarını ya da pıhtı riskini azaltır.
⚠️ Hangi Durumlarda Vakit Kaybetmeden Doktora Başvurmalısınız?
Durdurulamayan veya giderek şiddetlenen mide bulantısı ve kusma
Nefes darlığı, göğüs ağrısı veya hırıltılı solunum
Yüksek ateş veya titreme
Ameliyat bölgesinde aşırı kızarıklık, şişlik, akıntı veya durmayan kanama
İlaçlara rağmen geçmeyen şiddetli ağrı
İdrara çıkamama veya idrar yaparken aşırı yanma/ağrı